Udzielamy informacji o programach pomocowych realizowanych przez PARP.
Infrastruktura drogowa
FAQ Na pytania przedsiębiorców i beneficjentów odpowiadają eksperci z PARP
Aby otrzymać dofinansowanie, każdy projekt musi spełnić kryteria wyboru projektów określone dla działania 4.1 FEPW 2021-2027. Pełniona funkcja lub status danej drogi nie ma wpływu na ocenę projektu.
Na dzień dzisiejszy alokacja przeznaczona na działanie 4.1 FEPW została wyczerpana. W związku z tym nie jest planowane ogłoszenie kolejnego naboru.
1. W opisanym przypadku można określić wartości bazowe wg stanu na rok przed rozpoczęciem prac budowlanych. W generatorze wniosku o dofinansowania rok bazowy, w ramach wskaźników rezultatu, generowany jest automatycznie. Dlatego też nie ma tam możliwości wyboru innego roku. W związku z powyższym rozbieżność tę (inne daty w generatorze i w wyliczeniach wartości bazowych) należy krótko wyjaśnić w studium wykonalności oraz we wniosku o dofinansowanie w polu: Opis metodologii wyliczenia wskaźnika oraz sposobu weryfikacji osiągnięcia zaplanowanych wartości wskaźnika.
2. W opisanym przypadku można przyjąć następujące podejście: jeżeli roboty budowlane mają rozpocząć się w 2024 r. to wartości bazowe można przyjąć dla roku 2023.
Nie – wzór listy kontrolnej i lista kontrolna to nie jest to samo. Nie chodzi o załączenie do wniosku o dofinansowanie wzoru listy. Korzystając ze Wzoru listy kontrolnej dotyczącej zasady „nie czyń poważnych szkód” należy, zgodnie z wymogami konkursu, przygotować Listę kontrolną dotyczącą zasady „nie czyń poważnych szkód” właściwą dla danego projektu i załączyć do składanego wniosku o dofinansowanie. We wzorze listy kontrolnej punkty dot. priorytetu „Spójna sieć transportowa” zostały wskazane od str. 61 do str. 90.
Przed przystąpieniem do opracowania OPZ warto zapoznać się z opracowanym przez Komisję Europejską Unijnymi kryteriami zielonych zamówień publicznych w sektorze transportu drogowego, link: https://commission.europa.eu/eu-regional-and-urban-development/topics/cities-and-urban-development/priority-themes-eu-cities/innovative-and-responsible-public-procurement-cities_pl. Dokument jest tak skonstruowany, że użyte tam specyfikacje techniczne odnoszą się do cyklu życia projektu w różnych jego postaciach (tj. dla usług, dla zakupów). Ponadto ma on gotowe propozycje zapisów do ujęcia w OPZ. Wykorzystanie zapisów z ww. dokumentu w OPZ pozwoli spełnić obowiązek uwzględnienia kryteriów zielonych zamówień.
Dobrze jest pamiętać też, że nie tylko sektor transportu drogowego posiada opracowane zielone kryteria zamówień. Do innych, najczęściej zamawianych w UE usług, towarów i robót KE opracowała także zestawy kryteriów zielonych zamówień. Beneficjent powinien dokonać indywidualnej analizy i wyboru kryteriów zielonych zamówień publicznych, wynikające ze specyfiki zadań.
W tym celu wykorzystaj techniczne kryteria kwalifikacji ujęte w Rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2021/2139 z dnia 4 czerwca 2021 r. (pkt. 6.15 Infrastruktura wspomagająca niskoemisyjny transport drogowy i transport publiczny na str. 120 i na str. 304).
Jak wskazali Państwo w pytaniu - w ramach kryterium 27 ocenie podlega czy przebudowywany odcinek łączy się bezpośrednio z siecią TEN-T, albo przejściami granicznymi, albo innymi gałęziami zrównoważonego transportu (np. terminalami intermodalnymi, węzłami kolejowymi). Jak widać katalog przykładów odnoszących się do innych gałęzi zrównoważonego transportu jest katalogiem otwartym. W tym zapisie nie chodzi wyłącznie o połączenie z obiektami infrastrukturalnymi (węzeł przesiadkowy, dworzec kolejowy itp.) ale również o to, by przebudowana droga bezpośrednio stanowiła element systemu zrównoważonego transportu. W Państwa przypadku decydujące znaczenie ma oferta przewozowa z jednym wspólnym biletem kolejowo-autobusowym. Jeżeli na przebudowywanym odcinku drogi znajdą się przystanki, węzły przesiadkowe czy inne elementy, które umożliwią pasażerom regularne korzystanie z wskazanego w pytaniu biletu kolejowo-autobusowego wówczas wydaje się, że kryterium będzie spełnione.
Ad. 1 Ostateczną/ostateczne decyzję/decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć do wniosku o dofinansowanie (vide: Wzór wniosku o dofinansowanie projektu wraz z Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu – część Załączniki). Jednocześnie informuję, iż w Regulaminie wyboru projektów w § 6 Ocena projektów nie przewidziano podziału na ocenę formalną czy merytoryczną.
Ad. 2 Tak, wszystkie decyzje muszą być ostateczne.
Ad. 3 Na etapie składania dokumentacji do naboru, wszystkie decyzje muszą być ostateczne.
Ad. 4 Złożenie decyzji nieostatecznej spowoduje przyznanie w przedmiotowym kryterium 0 pkt i odrzucenie wniosku z uwagi na niespełnienie kryterium.
W definicji kryterium wskazano, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej/pozwolenie na budowę musi być prawomocna. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie wpływa na prawomocność decyzji.
Kryterium 24 „Przygotowanie projektu do realizacji” należy do kryteriów premiujących, których niespełnienie nie powoduje odrzucenia projektu.
Tak, na moment złożenia wniosku o dofinansowanie wystarczające będzie przedstawienie uchwały zarządu województwa w zakresie przyjęcia projektu Regionalnego Planu Transportowego.
W obecnej perspektywie nie ma takiego obowiązku.
Wszystkie dokumenty wymagane na etapie podpisania umowy o dofinansowanie zostały wymienione w Załączniku nr 6 do Regulaminu wyboru projektów.
W zakresie zabezpieczenia wkładu własnego, we wniosku o dofinansowanie – w części „Oświadczenia” – Wnioskodawca potwierdza, że posiada wystarczające środki finansowe gwarantujące płynną i terminową realizację projektu. Oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Przed podpisaniem umowy o dofinansowanie, Wnioskodawca składa oświadczenie o aktualności danych i oświadczeń zawartych we wniosku o dofinansowanie.
We wniosku o dofinansowanie w części „Oświadczenia” w pkt 6 Wnioskodawca oświadcza, że posiada wystarczające środki finansowe gwarantujące płynną i terminową realizację projektu przedstawionego we wniosku. Jednocześnie wnioskodawca składa oświadczenie wskazane w pkt. 1: „Oświadczam, iż informacje zawarte w niniejszym wniosku o dofinansowanie są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym oraz że jestem świadoma/y odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń.” W związku z powyższym informacje zawarte we wniosku o dofinansowanie będą stanowiły podstawę do oceny kryterium 14 – Trwałość projektu.
Na tak postawione pytanie nie da się odpowiedzieć jednoznacznie. W kryterium 29 nie dotyczy wyłącznie budowy przystanków. Proszę zapoznać się z opisem kryterium i treścią Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu w części „Dostosowanie drogi do wykonywania codziennych przewozów publicznego transportu zbiorowego” str. 7.
Kryterium dotyczy bezpośredniego połączenia budowanego/ przebudowywanego odcinka drogi, z siecią TENT, albo przejściami granicznymi, albo innymi gałęziami zrównoważonego transportu (np. terminalami intermodalnymi, węzłami kolejowymi). Nie dotyczy dostosowania drogi do transportu zbiorowego.
Do analizy tego kryterium należy podejść w dwojaki sposób.
Pierwsza możliwość: należy odpowiedzieć na pytanie - czy po przeprowadzonym audycie wprowadzono wszystkie rekomendacje?
Jeżeli tak – jeżeli wszystkie rozwiązania wskazane w audycie BRD dotyczące terenu zabudowanego zostały zastosowane w projekcie budowlanym (lub takich rekomendacji nie sformułowano, bo projekt był przygotowany prawidłowo pod względem BRD), to mamy pokrycie 100% odcinka audytowanego. Sprawdzamy procent jaki stanowi audytowany odcinek (w części przebiegającej przez teren zabudowany) w ogólnej długości inwestycji na terenach zabudowanych. Jeżeli to jest jedyny taki odcinek w projekcie to otrzymujemy wskaźnik 100% i 5 punktów.
Druga możliwość: sytuacja, gdy nie wprowadzono jakiejś rekomendacji – np. zastosowano się do wszystkich rekomendacji z wyjątkiem jednej: nie przedłużono linii P4 na wlotach na ronda. Wówczas należy określić (zgodnie z pikietażem drogi w projekcie) długość odcinka od miejsca, gdzie wg rekomendacji miało rozpocząć się zastosowanie linii P4, do miejsca, w którym miało się ono zakończyć (po przeciwnej stronie skrzyżowania). Wyliczoną wartość należy odnieść do ogólnej długości inwestycji na terenach zabudowanych i stąd wyliczyć wskaźnik, na podstawie którego przyznawane są punkty w kryterium 26.
Jednocześnie przez analogię jeżeli np. nie ustawiono znaku pionowego zgodnie z rekomendacją (np. B-25 czy B-33), to do wyliczeń należy przyjąć długość odcinka na jakim ten znak miał obowiązywać.
Jeżeli faktycznie w wyniku przeprowadzonego audytu będzie można wskazać rozwiązania dotyczące wyłącznie zmotoryzowanych uczestników, i niemające znaczenia dla ochrony niezmotoryzowanych uczestników ruchu, to fakt ich zastosowania w projekcie budowlanym nie będzie miał znaczenia dla oceny tego kryterium.
Kryterium odnosi się tylko i wyłącznie do terenu zabudowanego. Budowa obwodnic może otrzymać dodatkowe punkty w kryterium nr 28 „wyprowadzenie ruchu drogowego poza teren zabudowany”.
Do wyliczenia procentu długości drogi bierzemy pod uwagę tylko nowo wybudowane odcinki dróg, na których nie ma obecnie takiej infrastruktury czyli wyliczenie przedstawione w pkt a) jest poprawne.
Uwaga!! Należy pamiętać, że na potrzeby kryterium 25 drogi dla rowerów/drogi dla pieszych i rowerów muszą mieć nawierzchnię asfaltową (dotyczy to i budowanych i istniejących dróg dla rowerów/ dróg dla pieszych i rowerów). Jeżeli zatem istniejąca przed inwestycją droga dla rowerów o długości 1 km ma nawierzchnię np. z kostki betonowej, to w takim wypadku zaplanowany do budowy odcinek (1,2 km) należy odnosić do 3 km i wówczas poprawne jest wyliczenie w wariancie b).
Należy przyjąć prognozy ruchu z Regionalnego Planu Transportowego i można zastosować interpolację na pozostałe okresy analizy.
W działaniu 4.1 w ramach kosztów kwalifikowalnych nie przewidziano finansowania kosztów pośrednich, w tym kosztów osobowych personelu projektu.
Koszty inżyniera kontraktu należy wykazać w ramach nadzoru nad robotami budowlanymi.
W załączniku nr 2 do Regulaminu wyboru projektów ust. 1 pkt 13 – zapis dotyczący zarządzania projektem zostanie usunięty.
Koszty wynikające z wykonania w ramach projektu kanałów technologicznych oraz podatku VAT od tych nakładów mieszczą się w katalogu wydatków kwalifikowalnych stanowiącym zał. 2 do RWP. Śladem poprzednich perspektyw finansowych, po podpisaniu umowy o dofinansowanie, konieczne będzie przedstawienie dodatkowej interpretacji administracji skarbowej w tym zakresie.
Zasady kwalifikowalności podatku VAT zostały opisane w podrozdziale 3.5 Podatek od towarów i usług (VAT) Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027. Oświadczenie dot. VAT stanowi również załącznik przy podpisywaniu Umowy o dofinansowanie (przy projektach o całkowitej wartości (włączając VAT) równej lub większej niż 5 mln EUR).
Na etapie składania wniosku o dofinansowanie nie ma możliwości określenia kwoty jaka ostatecznie będzie wynikała z ewentualnego zastosowania mechanizmu waloryzacji w realizowanych w przyszłości kontraktach. Dlatego nie można/nie należy uwzględniać ich we wniosku o dofinansowanie w budżecie projektu.
Koszty wynikające z zawartej umowy z wykonawcą (w tym podlegające ewentualnej waloryzacji), będą oceniane pod kątem kwalifikowalności zgodnie z Wytycznymi dotyczącymi kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027. Dlatego też, na etapie realizacji projektu będą mogły zostać uznane za wydatki kwalifikowane oraz rozliczone z dofinansowania w ramach przyznanej w ramach naboru kwoty dofinansowania.
Niebieska księga dla transportu drogowego została opublikowana i jest dostępna pod adresem:
W ramach działania 04.01 Infrastruktura drogowa beneficjentami mogą być wyłącznie województwa z makroregionu Polski Wschodniej, tym samym złożenie przez miasto wniosku o dofinansowanie w niniejszym działaniu nie będzie możliwe.
Projekt musi być zgodny ze szczegółowymi zasadami określonymi dla działania 4.1 w SZOP i zakres projektu musi być ujęty w Regionalnym Planie Transportowym przyjętym przez województwo z makroregionu Polski Wschodniej. Dofinansowanie otrzymają projekty dotyczące inwestycji w infrastrukturę drogi wojewódzkiej (albo drogi, która zostanie zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich najpóźniej w okresie trwałości), pod warunkiem, że na obszarach miejskich przedsięwzięcie nie będzie obejmowało budowy nowych dróg lub zwiększenia przepustowości dróg już istniejących (z zastrzeżeniem obwodnic). W przypadku realizacji inwestycji służącej ustanowieniu niezbędnych połączeń do sieci TEN-T, przejść granicznych oraz innych gałęzi zrównoważonego transportu – droga objęta wsparciem w programie FEPW 04.01 Infrastruktura drogowa powinna zapewniać połączenie z siecią TEN-T, przejściami granicznymi oraz innymi gałęziami zrównoważonego transportu, poprzez drogi o takich samych albo wyższych parametrach (poprzez drogę wojewódzką bądź drogę krajową).
W Szczegółowym Opisie Priorytetów programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027 w przypadku Priorytetu FEPW.04 Spójna sieć transportowa oprócz wskaźników produktu zostały wskazane 3 wskaźniki rezultatu:
WLWK-PLRR046 - Objętość paliwa wykorzystanego we wspartej infrastrukturze paliw alternatywnych;
WLWK-RCR056 - Oszczędność czasu dzięki udoskonalonej infrastrukturze drogowej;
WLWK-RCR055 - Roczna liczba użytkowników nowo wybudowanych, przebudowanych, rozbudowanych lub zmodernizowanych dróg.
We wniosku o dofinansowanie należy wykazać wszystkie wskaźniki, przy czym wartość wskaźnika WLWK-PLRR046 - Objętość paliwa wykorzystanego we wspartej infrastrukturze paliw alternatywnych może wynosić „0”, jeżeli tego typu zadanie nie będzie realizowane w ramach projektu.
Trwałość operacji jest zachowana wtedy, gdy nie zajdzie jakakolwiek z poniższych okoliczności:
- zaprzestanie lub przeniesienie działalności produkcyjnej poza region na poziomie NUTS 2, w którym dana operacja otrzymała wsparcie,
- zmiana własności elementu infrastruktury, która daje przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu nienależna korzyść,
- istotna zmiana wpływająca na charakter operacji, jej cele lub warunki wdrażania, mogąca doprowadzić do naruszenia pierwotnych celów operacji.
Jeżeli w opisywanym przypadku jedna z wyżej wymienionych przesłanek zostanie spełniona, to będą zachodziły przesłanki naruszenia trwałości projektu.
- „Milcząca zgoda” JST, bez udokumentowanego upewnienia się przez wnioskodawcę (przyszłego beneficjenta), że nie wynika z zaniechania JST, nie jest wystarczająca do zdobycia punktów w tym kryterium. W ramach kryterium premiowane będzie wykazanie przez wnioskodawcę, że dopełnił należytej staranności w celu faktycznego uzgodnienia lokalizacji infrastruktury wspierającej codzienne przewozy zbiorowego transportu publicznego (np. przystanki, zatoki) z jednostkami samorządu terytorialnego z obszaru, przez który będzie przebiegała inwestycja.
- Dodatkowe uzgodnienia z jednostkami samorządu terytorialnego z obszaru, przez który będzie przebiegała inwestycja, należy opisać w odpowiednim punkcie we wniosku o dofinansowanie. Załączniki nie są wymagane (np. pisma, uzgodnienia do wniosku o dofinansowanie), a jedynie wskazać ich daty (ew. sygnaturę pisma).
- W przypadku gdy na terenie wnioskodawcy (tu: Województwa) znajduje się powiat/gmina, który/a przyjął/ła dyskryminujący akt prawny, ale sam wnioskodawca (Województwo) takiego aktu nie przyjął, wówczas może on zostać beneficjentem FEPW. Powyższe informacje zostaną zawarte w instrukcji do wniosku o dofinansowanie.
- W przypadku gdy na terenie wnioskodawcy (tu: Województwa) znajduje się powiat/gmina, który/a przyjął/ła dyskryminujący akt prawny, ale sam wnioskodawca (Województwo) takiego aktu nie przyjął, wówczas może on zostać beneficjentem FEPW. Powyższe informacje zostaną zawarte w instrukcji do wniosku o dofinansowanie.
- Oświadczenia nie muszą być spełnione łącznie, ponieważ dotyczą różnych rodzajów Wnioskodawców. Pierwsze oświadczenie składają jednostki samorządu terytorialnego, a drugie podmioty kontrolowane lub zależne od jednostek samorządu terytorialnego. W przypadku Działania 04.01 Infrastruktura drogowa Beneficjentami projektów są województwa PW+, które składają tylko oświadczenie (a).
- Informacje zawarte we wniosku o dofinansowanie będą stanowiły podstawę do oceny przedmiotowego kryterium. W związku z tym nie należy dołączać dodatkowych dokumentów.
Deklaracje wnioskodawcy zostaną zweryfikowane z listą JST dostępną na stronie Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO). Jeśli JST uważa, ze jej status na liście RPO jest nieaktualny, wówczas przedkłada kopię aktu uchylającego lub w przypadku zmiany dyskryminującego aktu prawa stosowną opinię BRPO.
Powyższe informacje zostaną zawarte w instrukcji do wniosku o dofinansowanie.
Zgodnie z definicją zamieszczoną przy kryterium nr 15 „Poprawność analizy finansowej i ekonomicznej”, ocena poprawności analizy zostanie przeprowadzona w oparciu o Niebieską Księgę (z ang. Blue Book) i/albo z Wytycznymi w zakresie zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych na lata 2021-2027 (gdy mają zastosowanie) lub z Załącznikiem III (Metodyka przeprowadzania analizy kosztów i korzyści) do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/207 z 20 stycznia 2015 r., rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 480/2014 z dnia 3 marca 2014 r., Economic Appraisal Vademecum 2021-2027 – General Principles and Sector Applications (z ang. Vademecum oceny ekonomicznej 2021-2027 – Ogólne zasady i zastosowania sektorowe).
Dlatego też, zaleca się przygotowanie Studium wykonalności zgodnie z zakresem informacji zawartym w Niebieskiej Księdze dla projektów drogowych, z możliwością wykorzystania Tablic kosztów jednostkowych do wykorzystania w analizach kosztów i korzyści przygotowanych przez CUPT (link: https://www.cupt.gov.pl/strefa-beneficjenta/wdrazanie-projektow/analiza-kosztow-i-korzysci/narzedzia/tablice-kosztow-jednostkowych-do-wykorzystania-w-analizach-kosztow-i-korzysci.
Kwalifikowalność wydatków regulują „Wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027” oraz katalog wydatków kwalifikowalnych określony w regulaminie wyboru projektów.
Koszty zamienne, co do zasady, mogą być kwalifikowalne w działaniu 4.1. FEPW. Szczegółowa analiza kwalifikowalności wydatków związanych z robotami dodatkowymi, bądź zamiennymi będzie odbywała się na etapie weryfikacji wniosku o płatność.
Kwalifikowalność podatku od towarów i usług (VAT) regulują „Wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027” – w szczególności podrozdział 3.5 „Podatek od towarów i usług (VAT)”. Regulamin konkursu nie przewiduje dodatkowych ograniczeń ponad te wynikające z treści wskazanych wytycznych.
Podatek VAT, co do zasady, może być kwalifikowalny w działaniu 4.1. FEPW.
Zgodnie z definicją kryterium, ocenie podlega czy – na moment złożenie wniosku o dofinansowanie - zakres projektu jest ujęty w Regionalnym Planie Transportowym (RPT).
RPT jest dokumentem, który ma wskazywać kluczowe inwestycje w obszarze transportu, które będą mogły ubiegać się o dofinansowanie z funduszy UE na lata 2021-2027, oraz –wskazując potencjalne źródło finansowania danej inwestycji – stanowi linię demarkacyjną pomiędzy poziomem krajowym i regionalnym wdrażania funduszy UE. Zatem zakres projektu musi obejmować całość bądź etap, projektu wskazanego w RPT do sfinansowania z FEPW.